अन्तरिक्षमा चीनको नयाँ फड्को: शेनझोउ–२३ प्रक्षेपण, एक यात्री स्टेशनमा वर्षदिन बस्ने

May 2026

बेइजिङ, ११ जेठ । चीनले आफ्नो अन्तरिक्ष महत्त्वाकाङ्क्षालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउँदै तीन अन्तरिक्ष यात्रीसहितको ‘शेनझोउ–२३’ अन्तरिक्ष यान सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरेको छ। उत्तर–पश्चिम चीनस्थित जियुकुआन स्याटेलाइट प्रक्षेपण केन्द्रबाट आइतबार राति यो यान अन्तरिक्षतर्फ पठाइएको हो। सन् २०३० भित्र चन्द्रमाको सतहमा मानव अवतरण गराउने चीनको बृहत् लक्ष्यका लागि यो प्रक्षेपणलाई निकै महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

यस मिसनको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष भनेको तीन सदस्यीय टोलीमध्ये एक अन्तरिक्ष यात्रीलाई चिनियाँ अन्तरिक्ष स्टेशन ‘टियाङ्गोङ’ मा लगातार एक वर्षसम्म राख्ने योजना हो। यदि यो सफल भएमा, यसलाई अन्तरिक्षमा मानवको सबैभन्दा लामो एकल प्रवासमध्ये एक मानिनेछ। लामो समयसम्म अन्तरिक्षको वातावरणमा रहँदा मानव शरीरको अनुकूलन क्षमता, सहनशीलता र कार्यसम्पादन सीमाबारे विस्तृत अध्ययन गर्न यो प्रयोग गर्न लागिएको हो।

यस मिसनको कमान्ड कमान्डर झु याङ्झुले सम्हाल्नुभएको छ भने टोलीमा झाङ झियुआन र लाइ का–यिङ (ली जियायिङ) सहभागी हुनुहुन्छ। हङकङमा जन्मिएर कम्प्युटर फरेन्सिकमा विद्यावारिधि गर्नुभएका लाइ, अन्तरिक्ष मिसनमा सहभागी हुने सहरिया पृष्ठभूमिबाट आएका पहिलो चिनियाँ अन्तरिक्ष यात्री बन्नुभएको छ।

सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार शेनझोउ–२३ को टोलीले अन्तरिक्षमा दर्जनौँ वैज्ञानिक तथा प्रयोगात्मक परियोजनाहरू सञ्चालन गर्नेछ। यो टोलीले हाल २०० दिनभन्दा बढी समयदेखि टियाङ्गोङ स्टेशनमा कार्यरत शेनझोउ–२१ का चालक दलसँग भेट गरी कार्यभार हस्तान्तरणको प्रक्रिया समेत पुरा गर्नेछ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय ‘नासा’ ले सन् २०२८ सम्ममा चन्द्रमामा मानव पठाउने तयारी गरिरहँदा चीनले पनि आफ्ना गतिविधि तीव्र पारेको छ। अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (ISS) बाट बाहिरिएपछि चीनले आफ्नै अन्तरिक्ष स्टेशन ‘टियाङ्गोङ’ (अर्थ: स्वर्गीय महल) विकास गरेको हो।

‘दिव्य पोत’ भनिने शेनझोउ कार्यक्रममार्फत चीनले अब दीर्घकालीन अन्तरिक्ष बसाइ, वैज्ञानिक अनुसन्धान र चन्द्र अभियानतर्फ आफ्नो रणनीतिक तयारीलाई थप आक्रामक रूपमा अगाडि बढाएको सङ्केत दिएको छ।